Wat beteken skoolgereedheid?

Is jou kind gereed vir Graad R of Graad 1? Skoolgereedheid gaan oor veel meer as letters, lees en tel. Lees watter ontwikkelende grondvaardighede werklik saak maak.

Wanneer ’n kind nader aan Graad R of Graad 1 beweeg, begin ouers
dikwels wonder:

Is my kind gereed vir skool?

Sommige ouers kyk eerste of ’n kind sy of haar naam kan skryf, tot 20
kan tel of ’n paar woorde kan lees.

Hierdie vaardighede kan nuttig wees, maar skoolgereedheid
gaan oor baie meer as vroeë lees, skryf en Wiskunde.

In kort

Skoolgereedheid beteken dat ’n kind oor ’n ontwikkelende kombinasie
van vaardighede beskik wat hom of haar help om aan die skooldag deel te
neem en verder te leer.

Dit sluit ontwikkeling in op die gebied van:

  • taal en kommunikasie;
  • luister en aandag;
  • sosiale en emosionele vaardighede;
  • selfstandigheid;
  • groot- en fynmotoriese ontwikkeling;
  • perseptuele vaardighede;
  • vroeë getalbegrip;
  • probleemoplossing; en
  • belangstelling in leer.

’n Kind hoef dus nie reeds soos ’n Graad 1-leerder te werk voordat hy
of sy gereed is om die volgende stap in die skoolomgewing te begin
nie.

Skoolgereedheid
is nie net akademiese gereedheid nie

Dit is maklik om op die sigbaarste akademiese vaardighede te
fokus:

  • Kan die kind die alfabet opsê?
  • Kan die kind sy of haar naam skryf?
  • Kan die kind tot 20 tel?
  • Kan die kind letters herken?
  • Kan die kind eenvoudige somme doen?

’n Kind kan sommige van hierdie dinge doen en steeds sukkel om by die
daaglikse eise van ’n groep of klas aan te pas. Net so kan ’n kind nog
nie formeel lees nie, maar reeds oor sterk grondvaardighede vir
toekomstige leer beskik.

Die Suid-Afrikaanse Graad R-benadering is nie bedoel as ’n verkleinde
weergawe van formele Graad 1-onderrig nie. CAPS beskryf Graad R-taalleer
as geïntegreerd en speelgebaseerd en waarsku teen ’n té formele, streng
gestruktureerde benadering. Graad R het sy eie ontwikkelingskarakter en
behoort genoeg ruimte vir beweging, gesprek, ontdekking en spel te
bied.

Watter vaardighede
help ’n kind by die skool?

Skoolgereedheid bestaan uit verskillende ontwikkelingsareas wat
saamwerk. Geen enkele vaardigheid vertel die hele verhaal nie.

Taal en kommunikasie

’n Kind hoef nie groot woorde te gebruik nie, maar dit help wanneer
hy of sy toenemend kan:

  • luister wanneer iemand praat;
  • eenvoudige instruksies verstaan;
  • behoeftes en idees kommunikeer;
  • aan gesprekke deelneem;
  • na stories luister; en
  • vrae oor bekende ervarings beantwoord.

Taal vorm ’n belangrike basis vir latere lees, skryf en leer.

Sosiale en emosionele
ontwikkeling

Skool plaas ’n kind binne ’n groep. Daarom help dit wanneer ’n kind
geleidelik leer om:

  • vir ’n beurt te wag;
  • materiaal met ander te deel;
  • saam met ander kinders te speel;
  • eenvoudige klasreëls te volg;
  • frustrasie toenemend te hanteer;
  • hulp te vra; en
  • vir kort tydperke van ’n ouer of versorger geskei te wees.

Dit beteken nie dat ’n skoolgereed kind nooit huil, kwaad word of
hulp nodig het nie. Hierdie vaardighede ontwikkel
steeds.

Aandag en die volg van
instruksies

’n Jong kind hoef nie vir lang tye doodstil te sit om skoolgereed te
wees nie. Kinders van hierdie ouderdom leer deur beweging, gesprek, spel
en aktiewe deelname.

Dit help egter wanneer ’n kind toenemend:

  • vir ’n kort aktiwiteit kan aandag gee;
  • na ’n eenvoudige instruksie kan luister;
  • ’n bekende roetine kan volg; en
  • ’n aktiwiteit met ondersteuning kan voltooi.

Die doel is nie volwasse konsentrasie nie. Dit is
ontwikkelende aandag en deelname.

Waarom is beweging belangrik?

Spring, klim, hardloop, bal speel, knip, teken, bou en legkaarte lyk
soms soos “net speel”. Dit is nie.

Die CAPS-dokument vir Lewensvaardigheid beskryf grootmotoriese,
fynmotoriese en perseptuele ontwikkeling as fundamentele dele van die
Grondslagfase. Hierdie ontwikkeling ondersteun onder meer
liggaamsbeheer, balans, hand-oogkoördinasie en die hantering van
klaskamermateriaal.

’n Kind gebruik byvoorbeeld:

  • grootmotoriese beheer om die liggaam te beheer en te balanseer;
  • hand-oogkoördinasie om voorwerpe akkuraat te hanteer;
  • fynmotoriese vaardighede om met ’n potlood, skêr en ander materiaal

    te werk; en
  • ruimtelike bewustheid om posisie, rigting en verhoudings tussen

    voorwerpe te verstaan.

Beweging en praktiese spel is dus deel van leer—nie tyd weg daarvan
nie.

Moet my kind
reeds kan lees voordat Graad 1 begin?

Nee.

Vroeë belangstelling in letters, klanke, boeke en woorde is
waardevol, maar selfstandige lees is nie ’n betroubare maatstaf
van skoolgereedheid op sy eie nie.

Belangrike grondvaardighede sluit eerder dinge in soos:

  • belangstelling in stories en boeke;
  • luister na taal;
  • hoor en speel met klanke;
  • herkenning van sommige bekende letters of woorde;
  • die ontwikkeling van woordeskat; en
  • begrip dat geskrewe taal betekenis dra.

Formele leesontwikkeling bou verder op hierdie fondamente. Lees ook:
Waarom
draai jong kinders soms letters en syfers om?

En Wiskunde?

Dieselfde beginsel geld.

Om die telry tot 50 te kan opsê, beteken nie noodwendig dat ’n kind
goeie getalbegrip het nie. Dit is belangriker dat die kind geleidelik
begin verstaan wat getalle beteken.

Dit kan insluit om:

  • klein hoeveelhede te tel;
  • voorwerpe een vir een te tel;
  • meer en minder te vergelyk;
  • eenvoudige patrone raak te sien;
  • vorms te herken;
  • voorwerpe te sorteer en groepeer; en
  • eenvoudige probleme prakties op te los.

Die Departement van Basiese Onderwys se Early Learning National
Assessment, of ELNA, ondersoek ontwikkelende taal-, geletterdheids-,
gesyferdheids- en kognitiewe vaardighede op stelselvlak. Dit is nie ’n
kontrolelys waarmee ouers ’n kind tuis moet laat “slaag” of “druip”
nie.

Selfstandigheid maak ook
saak

Klein alledaagse vaardighede kan ’n groot verskil in die skooldag
maak.

Dit help wanneer ’n kind toenemend kan:

  • toilet toe gaan met toepaslike selfstandigheid;
  • hande was;
  • ’n kosblik of houer hanteer;
  • eenvoudige kledingstukke bestuur;
  • persoonlike besittings herken;
  • opruim; en
  • hulp vra wanneer dit nodig is.

Die kind hoef nie alles perfek alleen te kan doen nie.
Skoolgereedheid gaan oor toenemende selfstandigheid,
nie volledige onafhanklikheid nie.

Moet elke kind op
presies dieselfde vlak wees?

Nee.

Kinders ontwikkel nie almal teen presies dieselfde tempo of in
dieselfde volgorde nie.

Een kind kan sterk taalvaardighede hê maar nog aan fynmotoriese
beheer werk. ’n Ander kind kan baie selfstandig wees en praktiese
probleme goed oplos, maar langer neem om binne ’n groep te praat.

Daarom behoort skoolgereedheid nie tot ’n enkele kontrolelys
gereduseer te word waarop ’n kind eenvoudig “slaag” of
“druip” nie. Die groter ontwikkelingsprentjie is
belangriker.

Wanneer
behoort ’n ouer bekommernisse te bespreek?

’n Enkele vaardigheid wat nog ontwikkel, beteken nie noodwendig dat
daar ’n probleem is nie. Dit is egter verstandig om met die kind se
opvoeder of ’n toepaslike professionele persoon te gesels wanneer daar
’n aanhoudende patroon van kommer is.

Dit kan byvoorbeeld wees wanneer ’n kind oor tyd groot moeite ervaar
met:

  • die verstaan of gebruik van taal;
  • deelname aan alledaagse aktiwiteite;
  • beweging of koördinasie;
  • die volg van baie eenvoudige instruksies;
  • kommunikasie van basiese behoeftes;
  • sosiale deelname; of
  • vaardighede waarmee reeds herhaaldelik en toepaslik geoefen is.

Die doel van so ’n gesprek is nie om vinnig ’n etiket aan die kind te
gee nie. Dit is om te verstaan waar ondersteuning nodig
is.

Lees ook: Wat is ’n
leerhindernis?

Wat kan
ouers doen om skoolgereedheid te ondersteun?

Ouers hoef nie die huis in ’n formele klaskamer te verander nie.

Baie belangrike grondvaardighede ontwikkel deur gewone daaglikse
ervarings:

  • gesels met jou kind;
  • lees stories saam;
  • laat die kind teken, verf, knip en bou;
  • speel met balle, klim en beweeg;
  • tel alledaagse voorwerpe;
  • sorteer wasgoed, speelgoed of kos;
  • speel eenvoudige speletjies;
  • laat die kind klein verantwoordelikhede aanvaar; en
  • gee genoeg geleentheid vir vrye spel.

Spel is nie tyd weg van leer nie. Vir jong kinders is spel
een van die belangrikste maniere waarop leer plaasvind.

Kort opgesom

Skoolgereedheid beteken nie dat ’n kind reeds alles moet kan doen wat
in Graad 1 geleer gaan word nie.

Dit gaan oor ’n breër basis van ontwikkelende vaardighede wat die
kind help om:

  1. te kommunikeer;
  2. deel te neem;
  3. te luister en te reageer;
  4. te beweeg en materiaal te hanteer;
  5. met ander saam te werk;
  6. eenvoudige probleme op te los;
  7. toenemend selfstandig te funksioneer; en
  8. nuwe leerervarings met belangstelling aan te pak.

Die belangrikste vraag is dus nie net:

Kan my kind reeds lees en skryf?

nie.

Dit is eerder:

Het my kind die ontwikkelende grondvaardighede om aan die
skooldag deel te neem en verder te leer?

TeachFrame en vroeë leer

TeachFrame ondersteun ’n ontwikkelingsgepaste benadering waarin jong
kinders se taal, vroeë geletterdheid, getalbegrip, perseptuele
ontwikkeling, beweging en deelname as onderling gekoppelde dele van leer
beskou word.

Vroeë leer gaan nie daaroor om kinders so vinnig moontlik formele
skoolwerk te laat doen nie. Dit gaan daaroor om sterk fondamente
vir verdere leer te bou.

Verken TeachFrame se Graad
R-onderwyshulpbronne.

Betroubare bronne